Thiên Mã Viên

Có những chiều, khi mặt trời chỉ còn là vệt sáng mỏng cuối trời, người thơ lặng lẽ bước chân vào một khu vườn yên bình. Không phải nơi ồn ào, cũng không phải một cảnh quan huy hoàng – mà là một không gian gợi mộng, đủ lặng để nghe tiếng gió, đủ rộng để thấy cỏ nghiêng, và đủ sâu để thơ tự nảy nở trong lòng. Thiên Mã Viên, cái tên nhẹ như một câu vè xưa cũ, lại cất giữ trong đó một vẻ đẹp lặng lẽ và sâu thẳm.

Mở đầu bài thơ, câu “Thiên mã ghìm yên bên lối mộng” như một nét bút vẽ lên bóng dáng một sinh linh cao quý: ngựa trời – nhưng không đang phi nước đại, không tung vó chốn hoang nguyên, mà đang… đứng yên. “Ghìm yên” là một động thái chủ động dừng lại. Không vì kiệt sức, mà vì chốn này đủ dịu để ngựa không muốn rời đi. Và nơi đó là “lối mộng” – một con đường mở ra từ tâm tưởng, không dẫn đến thành quách hay đỉnh cao, mà dẫn vào không gian của những người biết mộng giữa đời thực.

Câu thơ thứ hai: “Cỏ thơm nghiêng nắng gợn hương mơ” mở ra một bức tranh mang đầy chất thơ và sự tinh tế của giác quan. Không phải rừng thẳm hay vườn hoa rực rỡ, mà chỉ là một vạt cỏ – nhưng cỏ ấy “thơm”, cỏ ấy “nghiêng”, và trong nắng, nó gợn lên cả… “hương mơ”. Một câu thơ mà mỗi từ đều mềm, đều nhẹ, đều ướp thơm một nét đẹp kín đáo. Cái nghiêng của cỏ như nghiêng lòng người. Cái nắng không gay gắt mà chỉ đủ làm nổi bật mùi hương. Cái “hương mơ” ấy là ảo ảnh, là tâm tình, là ẩn dụ về những ước vọng dịu dàng chưa kịp nói thành lời.

Đến câu thứ ba: “Sương rơi hờ hững chiều không tiếng”, bức tranh thơ chuyển dần về phía hoàng hôn tĩnh lặng. Sương rơi – nhưng không lạnh. Hờ hững – nhưng không vô tình. Mọi vật đều như chậm lại, chìm trong lớp sương mỏng manh. Đặc biệt, “chiều không tiếng” là một hình ảnh đầy gợi cảm – một không gian tĩnh tại tuyệt đối, nơi tiếng gió cũng hóa thành im lặng, nơi thời gian trôi mà không gây một âm vang nào. Đó là trạng thái mà người thơ mong tìm – khoảnh khắc mà thế giới ngưng nói, để trái tim có thể lên tiếng.

Và rồi khép lại bằng câu thơ dịu dàng nhất: “Gió khẽ lay hồn dệt ý thơ.” Không gió mạnh, không tiếng hú đại ngàn – chỉ là một làn gió khẽ, như bàn tay vô hình lay nhẹ hồn người. Và từ đó, “ý thơ” tự khởi sinh, không phải do cố gắng mà do cảm. “Dệt” là một từ rất đắt – vì thơ không được viết, không được dựng, mà được dệt nên từ những sợi cảm xúc rất mảnh, rất riêng. Trong gió, trong chiều, trong cỏ, trong ánh sáng, ý thơ kết thành như những đường tơ đan lặng giữa lòng người thi sĩ.

Toàn bài thơ là một không gian sống động nhưng cực kỳ yên tĩnh. Thiên nhiên hiện ra không phải để chiêm ngưỡng mà để hòa tan. Không còn ranh giới giữa cỏ và gió, giữa sương và thơ, giữa ngựa và người – tất cả cùng tồn tại trong một chiều mộng man mác. Không có cao trào, không có biến cố – chỉ có một sự an nhiên lặng lẽ, một sự nghỉ ngơi đúng nghĩa cho linh hồn đã quá mỏi mệt vì chạy mãi.